Kennen jullie Leiden? Ik alvast niet, behalve dat het een heel gekende Nederlandse universiteitsstad is. Tot ik louter toevallig een advertentie las over een tentoonstelling in Leiden waar ik graag heen wou en ik Leiden dus leerde kennen: een heerlijke stad!

De tentoonstelling noemde ‘Middeleeuwse tuinen‘ en dat  kon ik natuurlijk niet zomaar laten voorbijgaan. De tentoonstelling was opgesteld in het Rijksmuseum van Oudheden. De subtitel was Aardse paradijzen in Oost en West, 1200 -1600.

In deze periode had je zowel kloostertuinen, kruidentuinen, lusthoven, paleistuinen als botanische tuinen. De tentoonstelling verhaalde het thema in verschillende luiken: prachtige miniaturen met mooie tuinen, tuingereedschap dat werd opgegraven, schilderijen met paradijselijke tuinen, wandtapijten met veelkleurige bloemmotieven tot tegeltjes met floraal motief.

Er lag , veilig achter glas geborgen , zelfs een herbarium uit het jaar 1550 – 1555. De datum kon men aflezen aan het watermerk in het papier. Ingebonden in leer en de planten die erin zaten nog ongelooflijk goed geconserveerd én herkenbaar. Men denkt dat dit herbarium een geschenk was aan een geliefde omwille van de prachtig verzorgde kaft en uitvoering. De titel doet ook zoiets vermoeden: En tibi perpetuis ridentem floribus Hortum: hier voor jou een glimlachende tuin met eeuwige bloemen. Zalig toch?! Zoveel werk en zoveel liefde daarin gestoken en wellicht nooit gedacht dat honderden jaren later wij nog steeds blij worden bij het aanschouwen van zoveel schoonheid!

Er mochten geen foto’s genomen worden dus jullie zullen zelf moeten gaan kijken.

Eén van de opgegraven moestuin werktuigen was een duimgieter. Nog nooit gezien. Een bolvormige gieter in aardewerk met een handvat aan. In de bodem zitten allemaal gaatjes en in het handvat één gat. Je vult de gieter door hem helemaal onder te dompelen in een waterput en je duim hou je op het gat in de greep. Als je wil gieten doe je je duim van het gat weg en het water stroomt eruit door de vele gaatjes. Wil je de waterstroom stoppen, zet je je duim weer op het gat. Zo kon men dus beetje bij beetje water geven zonder veel te verspillen. In het frans noemt zo’n gieter chantepleure omdat hij een leuk gorgelend geluid maakt als hij giet : hij zingt ( chante ) en huilt ( pleure ) tegelijk. Dit staat op mijn to do lijst: ik wil dit gewoon uitproberen omdat ik nu helemaal in de ban ben van het woord chantepleure…

Als je buiten komt uit het museum en je wandelt over een bruggetje kom je aan de Hortus botanicus van Leiden. Het is een renaissancetuin en één van de eerste echte professionele botanici die daar aan het werk ging was Clusius of Charles de l’écluse ( 1526 -1609 ). Terwijl de tuin ooit was aangelegd ter onderrichting van de studenten geneeskunde van de universiteit, bracht Clusius er een verzameling van planten zodat er behalve medicinale planten ook allerlei exotische planten en een heleboel bolgewassen werden aangeplant, onder andere tulpen.

Er bestond een lijst van planten uit het jaar 1595 en op basis hiervan is de tuin gereconstrueerd. Het is een grote heerlijke tuin om in te wandelen en te ontdekken. Ernaast is een systeemtuin aangelegd en een Japanse tuin. Je kan er uren rondlopen en genieten. Ik was aangenaam verrast en wil er zeker nog eens terug.

Het beetje tijd dat me restte ben ik door Leiden zelf gewandeld en heb nog een ontdekking gedaan : in het begin van de 17 de eeuw kwam een groep calvinisten uit Engeland naar Leiden. Zij hielden eraan om hun strenge geloof en levensregels te kunnen handhaven en dachten dit in Leiden te kunnen doen. Een aantal jaren zijn ze daar gebleven maar uit vrees voor een te libertijnse invloed van diverse kanten in Nederland, zijn ze de grote plas overgestoken en waren zij één van de eerste grote groepen kolonisten in Amerika : de Pilgrim fathers. Rond deze Pilgrim fathers en hun schip de Mayflower is er allerlei romantiek geweven en zelfs een aantal Amerikaanse presidenten ( onder andere Obama ) gaan er prat op dat zij rechtstreeks afstammen van die Pilgrimfathers. In Leiden kan je dus hun voetsporen volgen… Doen!